ZK-140T — cztery ścieżki domowego dźwięku

Dwie szpule na wierzchu, a między nimi cienka taśma: w ZK-140T ruch nośnika był częścią słuchania. Nagranie nie znikało w zamkniętej kasecie. Można było patrzeć, jak przechodzi z jednej strony urządzenia na drugą, i wrócić do wybranego miejsca, korzystając z licznika.

Litera T i nowy wskaźnik

Magnetofon należał do rodziny wywodzącej się z licencji Grundiga, produkowanej przez warszawskie Zakłady Radiowe imienia Marcina Kasprzaka. Wcześniejszy ZK-140 był lampowy. W ZK-140T zastosowano tranzystory, a lampowy wskaźnik EM84 zastąpił wskaźnik wychyłowy. Litera w nazwie oznaczała więc rzeczywistą zmianę elektroniki.

Zachowane urządzenie nadal przypominało niewielką walizkę. Pokrywa osłaniała mechanizm, a uchwyt pozwalał przenieść całość. Duże pokrętło po prawej służyło do wyboru rodzaju pracy. Na środku mieścił się charakterystyczny „kominek” ze wskaźnikiem, po lewej regulatory i przycisk zapisu.

Katalog Oldradio wskazuje rok 1970 i odnotowuje odmianę de lux ze zmienionym przednim panelem. Nie każda różnica wyglądu oznacza zatem zupełnie inną rodzinę magnetofonów. Jednocześnie ZK-140, ZK-140T i późniejszy ZK-140TM nie są nazwami wymiennymi.

Cztery ścieżki, jeden głos

ZK-140T rejestrował dźwięk monofoniczny na czterech ścieżkach. Ich wybór pozwalał wykorzystać szerokość taśmy do kilku przebiegów nagrania. Cztery ścieżki nie czyniły urządzenia magnetofonem stereofonicznym.

Instrukcja przewidywała zapis z mikrofonu, radia, gramofonu i drugiego magnetofonu. Licznik pomagał odnajdywać odcinki taśmy, a wskaźnik — ustawiać poziom nagrania. Przy własnych zapisach te dwa drobne elementy miały praktyczne znaczenie: trzeba było wiedzieć, gdzie zaczyna się materiał i jak mocno wysterować tor zapisu.

Dokument opisuje także zapis synchroniczny z dodatkowym wzmacniaczem oraz jednoczesne odtwarzanie dwóch ścieżek. Była to możliwość przygotowania własnego podkładu i nałożenia kolejnej partii dźwięku. Zwykły domowy odbiornik nagrań mógł więc stać się narzędziem do prób muzycznych.

Tak powstawała możliwość tworzenia domowego archiwum na szpulach: użytkownik mógł zachować głos, audycję czy muzykę, a potem wielokrotnie do nich wracać.

Drugi adres: Gdańsk-Oliwa

Historia tego magnetofonu prowadzi również do Zakładów Mechaniki Precyzyjnej Unitra-Magmor. Opracowanie Piotra Leżyńskiego na stronie Dawna Oliwa wskazuje 22 lipca 1978 roku jako dzień wykonania pierwszego ZK-140T w tamtejszej fabryce.

Opis zakładu pokazuje drogę urządzenia przez halę przy ulicy Beniowskiego: montaż mechanizmu, przygotowanie elektroniki, uruchamianie, sprawdzanie i pakowanie. Za znajomą obudową stała zatem praca wielu stanowisk, łączących precyzyjną mechanikę z układem elektronicznym.

Opracowanie podaje 18 450 magnetofonów w pierwszym roku i 81 500 w następnym. Są to dane o produkcji oliwskiego zakładu, nie pełny bilans wszystkich ZK-140T wykonanych w Polsce.

Muzealny opis późniejszych losów serii wspomina ZK-140TM, natomiast lokalne opracowanie inaczej datuje zakończenie produkcji. Nie rozstrzygamy tej rozbieżności przez połączenie obu wersji w jeden model. Warto natomiast odnotować mocny ślad materialny: zachowana instrukcja z Oliwy ma na okładce oznaczenie ZK-140T i adres przy Beniowskiego 5.

Galeria

Dane ogólne

Model: ZRK ZK-140T, tranzystorowy magnetofon szpulowy rodziny licencyjnej Grundiga. Produkcja wiąże się z zakładami warszawskimi i późniejszym montażem w Gdańsku-Oliwie.

Rok 1970 podaje katalog; dokładnego dnia rozpoczęcia produkcji w Warszawie nie potwierdzono. Pierwszy egzemplarz oliwski opracowanie lokalne datuje na 22 lipca 1978 roku. Koniec produkcji samego ZK-140T i łączna liczba egzemplarzy pozostają nieustalone. Daty i liczby obejmujące T/TM nie są bilansem tego modelu.

Dane techniczne

Tabela według instrukcji ZK-140T wydanej przez zakład w Gdańsku-Oliwie; producent zastrzegał możliwość zmian.