Łucznik 466 — domowy warsztat pod zieloną pokrywą

Walizkowa maszyna do szycia miała szczególną zaletę: po skończonej pracy można było ją przykryć i odstawić. Łucznik 466 łączył tę domową formę z napędem elektrycznym. O jego możliwościach opowiada zachowana instrukcja, a konkretny egzemplarz z 1978 roku trafił do zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Fabryka z drugim życiem

Radomskie zakłady kojarzą się z bronią, lecz maszyny do szycia stanowią osobny, ważny rozdział ich historii. Według opracowania opublikowanego przez Fabrykę Broni pod koniec 1948 roku uruchomiono produkcję LZ3 dla przemysłu odzieżowego. Zakład wykonywał maszynę i stół, a silniki dostarczano z Bielska-Białej. Domowy 466 należał do późniejszego etapu rozwoju tej gałęzi produkcji.

W 1973 roku podpisano umowę licencyjno-kooperacyjną z Singerem. Towarzyszyły jej plany nowego zakładu na Gołębiowie. Warto zachować tu rozróżnienie: historia współpracy obu firm nie dowodzi, że każda maszyna z napisem Łucznik, w tym 466, była licencyjnym Singerem. Tego rodowodu dla naszego modelu zebrane materiały nie potwierdzają.

Dwie klasy w jednej instrukcji

Producent opisał klasy 465 i 466 we wspólnej książeczce. Różnicę napędu podał wprost: 465 zasadniczo korzystał z napędu nożnego i mógł być dostosowany do elektrycznego, a 466 miał napęd elektryczny. Obie maszyny przeznaczono do lekkich i średnich tkanin szytych w domu.

Na zdjęciu jest Łucznik 415, inny model tego producenta. Widoczny napis z nazwą zakładów przypomina o radomskim pochodzeniu tej rodziny sprzętu. Fotografii nie należy jednak używać jako wzoru rozmieszczenia regulatorów klasy 466.

Instrukcja 465/466 opisuje ramię ze stopów lekkich oraz dostęp do mechanizmów przez pokrywy. Ścieg prosty służył zwykłemu zszywaniu; zygzak poszerzał możliwości domowej pracy. Układ dwóch nici tworzył wiązanie pod materiałem, a chwytacz wahadłowy współpracował ze szpulką dolnej nici. Równa praca zależała od współdziałania tych elementów, prowadzenia materiału i naprężenia nici.

Walizka, która nie była metalową skrzynią

Muzealny 466 ma beżowo-białą główkę i cokół wykończony zieloną dermą. Nakrywająca go pokrywa została wykonana z kartonu w podobnej okleinie; zamykają ją dwie klamry. Określenie „walizkowa” opisuje zatem sposób przechowywania i przenoszenia, a nie materiał całej obudowy. Silnik zachowanego urządzenia to wrocławski TUR 2 firmy ASPA o mocy 80 W.

Siedem milimetrów, nie cztery

Przy odczytywaniu starej dokumentacji można przeoczyć drobiazg. Internetowa reedycja instrukcji podaje wznios stopki jako 4 mm. Na fotografii oryginalnej tabeli widać jednak 7 mm. Tę wartość przyjmujemy poniżej. Rozbieżność nie jest dowodem istnienia dwóch wersji maszyny; bez dodatkowego dokumentu pozostaje błędem odczytu lub przepisania.

Druga pułapka dotyczy masy. Około 11,5 kg w instrukcji to masa główki. Muzeum podaje dla swojego obiektu 15,7 kg. Muzeum opisuje obiekt z podstawą i pokrywą, ale nie wyszczególnia zakresu ważenia. Tej liczby nie należy zatem traktować jako pomiaru samej główki ani jako dowodu sprzeczności z instrukcją. Takie małe rozróżnienia pomagają lepiej zrozumieć sprzęt, który miał być jednocześnie narzędziem pracy i przedmiotem mieszczącym się w mieszkaniu.

Dane ogólne

Producent i miejsce: Predom-Łucznik, Zakłady Metalowe imienia generała Waltera, Radom. Datowanie: muzealny egzemplarz klasy 466 pochodzi z 1978 roku. Pełnych lat produkcji tego modelu nie ustalono. Liczba egzemplarzy: nie ustalona; zbiorczych wyników fabryki nie przypisujemy klasie 466.

Dane techniczne

Parametry pracy pochodzą z oryginalnej tabeli instrukcji klas 465 i 466. Dla napędu podajemy dane elektrycznej klasy 466; silnik 80 W dotyczy osobno opisanego egzemplarza muzealnego.