Aga RSZ-F-3W. Radio, które miało głos dla całej sali

W radiu domowym głos wydobywał się zwykle z głośnika ukrytego za tkaniną obudowy. W odbiorniku przeznaczonym do pracy radiowęzłowej ważne było także to, co wychodziło z jego tylnej ścianki: sygnał dla kolejnych głośników w sali, świetlicy albo zakładzie.

Historia urządzenia i fabryki

Polska Aga zaczęła się od umowy ze szwedzką firmą Aga-Baltic. Wiosną 1947 roku trzech inżynierów związanych z Dzierżoniowem — Wilhelm Rotkiewicz, Tadeusz Kiesewetter i Eugeniusz Brochstein — pojechało do Szwecji, by zdobyć licencję i uruchomić produkcję. Umowa obejmowała dokumentację, narzędzia oraz dostawę części do 30 tysięcy aparatów. Ta liczba opisuje zakres kontraktu na części, nie potwierdzony nakład wyprodukowanych w Polsce odbiorników.

Po przygotowaniach produkcja ruszyła w Dzierżoniowie w sierpniu 1947 roku. Początkowo każdy odbiornik składano na stanowisku. Jeszcze w tym samym roku zakłady uruchomiły taśmę montażową — pierwszą w historii Diory, jak podaje Muzeum Miejskie Dzierżoniowa. Ta zmiana nie oznaczała, że odbiorniki stały się proste. Aga była rozbudowaną konstrukcją lampową, a jej odmiany odpowiadały różnym potrzebom: od słuchania w domu po przekazywanie programu w szkołach i zakładach pracy.

Wariant RSZ-F-3W kataloguje się pod marką Diora i rokiem 1948. To odmiana radiowęzłowa. Z tyłu znajdowało się wyjście do dodatkowych głośników, a w układzie pracowały dwa transformatory głośnikowe. Odbiornik nie był więc wyłącznie skrzynką, z której korzystała jedna rodzina. Mógł stanowić źródło programu dla słuchaczy rozproszonych po większym pomieszczeniu.

Wersje i przeznaczenie

Rodzina Aga obejmowała kilka modeli i odmian, zmienianych wraz z miejscem produkcji, zestawem lamp i zastosowaniem. RSZ-F-3W należy odróżniać od bardziej znanego domowego odbiornika Aga oraz od odmiany RSZ-F-8W. Katalog OldRadio podaje dla F-3W zestaw ECH21, dwie EF22, EBL21, AZ1 i EM4. Dla F-8W zestaw jest inny i zawiera dwie lampy EBL21.

Sama nazwa rodziny nie opowiada całej historii. Radiowęzłowa wersja włączała się w praktykę wspólnego słuchania: w szkole, świetlicy czy zakładzie pracy program radiowy mógł dotrzeć do wielu osób, nawet gdy nie stały przy odbiorniku. To ważna różnica w kraju, w którym radio było nie tylko domową rozrywką, lecz także narzędziem przekazywania informacji i organizowania wspólnych spotkań.

Nie należy jednak dopowiadać parametrów, których nie udało się potwierdzić. Karta F-3W wymienia dwa transformatory głośnikowe i wyjście do dodatkowych głośników, ale nie podaje impedancji linii ani mocy wyjściowej. Także wymiary zapisano bez jednostki. Lepiej pozostawić te luki otwarte, niż przenieść dane z innej odmiany Agi.

Wygląd i fotografia

Nie udało się znaleźć zdjęcia samego RSZ-F-3W z jawną licencją na ponowne użycie. Dlatego ilustracja w tym szkicu pokazuje pokrewną Agę RSZ-50, a nie model radiowęzłowy. Różnicę podajemy wprost, aby fotografia pomagała zobaczyć rodzinę odbiorników, ale nie udawała dokumentacji dokładnej wersji F-3W.

Dane ogólne

Dane techniczne