Stolica. Warszawskie radio, które wyrosło z Syreny

Stolica nie potrzebowała wielkiego napisu na froncie, żeby sprawiać wrażenie mebla zaprojektowanego do salonu. Jej łagodnie wygięta, drewniana obudowa i symetryczny panel z pokrętłami nadawały urządzeniu spokojny, uporządkowany wygląd.

Z Woli do polskich domów

Radioodbiornik Stolica produkowały w latach 1955–1959 Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie. Fabryka znajdowała się na Woli, w przemysłowej części miasta. Model był rozwinięciem Syreny — pierwszego odbiornika w całości opracowanego i produkowanego przez ZRK. Zmiany w samym układzie elektrycznym były stosunkowo niewielkie, lecz konstruktorzy przeprojektowali obsługę i obudowę.

Przywołująca Warszawę nazwa dobrze pasowała do miejsca produkcji, ale dostępne źródła nie dokumentują, kto ją wymyślił ani czy miała być formalnym hołdem dla miasta. Można za to pewnie powiedzieć, że Stolica była radiem warszawskiej fabryki — i że jej nazwa stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych wśród odbiorników ZRK.

Pokrętła ustawione w jednej osi

W Syrenie regulatory rozmieszczono inaczej. W Stolicy głośność i barwę tonu obsługiwało lewe pokrętło, a strojenie i przełączanie zakresów — prawe. Każdy regulator składał się z zewnętrznego pierścienia oraz wystającego trzpienia. Taki układ pozwalał ustawić dwie funkcje na jednej osi i utrzymać symetrię frontu.

Barwę dźwięku wybierało się skokowo, w czterech pozycjach. To nie była regulacja pozwalająca dowolnie korygować każdy fragment pasma, lecz proste ustawienie dopasowujące brzmienie do audycji. Opracowanie Muzeum Inżynierii i Techniki zwraca uwagę, że rozwiązanie współpracowało ze zmianą szerokości pasma i mogło poprawiać odbiór muzyki.

W drewnianej skrzynce, wykończonej mahoniową okleiną, umieszczono głośnik za jasną tkaniną. W prawym górnym rogu znajdował się elektronowy wskaźnik dostrojenia, a niżej — skala i dwa pokrętła. Dekoracyjne metalowe listwy oraz łukowaty front odróżniały odbiornik od prostszych, użytkowych skrzynek.

Jedna nazwa, kilka wersji

Stolica nie była pojedynczym, niezmiennym egzemplarzem. Oprócz wersji podstawowej ZRK produkowały oznaczone numerami rzymskimi i modelowymi warianty II 3262, III 3263, IV 3264 i V 3272. Różniły się przede wszystkim obudowami i zakresem dostępnych częstotliwości. Część odmian przystosowywano do rynków zagranicznych, gdzie obowiązywały inne zakresy fal.

Źródła katalogowe wskazują, że materiały reklamowe przypisywały wersjom różne obudowy, choć zachowane egzemplarze nie zawsze zgadzają się z tymi ilustracjami. To przestroga przy identyfikowaniu radia wyłącznie po fotografii: numer z tabliczki i układ zakresów mogą powiedzieć więcej niż podobieństwo skrzynki.

W podstawowej Stolicy pracował sześciolampowy układ superheterodynowy, obsługujący fale długie, średnie i krótkie. Radio zasilano prądem zmiennym z sieci. Opracowanie muzealne podaje wymiary obiektu 362 × 578 × 260 mm, a karta OldRadio — około 580 × 370 × 250 mm i masę około 12 kg; kolejność wymiarów i ich wartości różnią się, dlatego nie łączymy tych zapisów w jeden pozornie dokładny wymiar.

Dane ogólne

Dane techniczne