Belweder II: większy ekran, ta sama domowa rewolucja

W pierwszych telewizorach liczył się każdy centymetr ekranu. Kiedy w 1958 roku pojawił się Belweder II OT 1782, jego siedemnastocalowy kineskop był wyraźnie większy od czternastocalowego kineskopu pierwszej odmiany. W salonie taka zmiana oznaczała obraz, który łatwiej było oglądać wspólnie — choć sam odbiornik nadal pozostawał dużym, ciężkim meblem.

Od prototypu do domowego odbiornika

Belweder wyrósł z szybkiego rozwoju telewizji i potrzeby uruchomienia w kraju własnej produkcji. Projekt opracowywano i udoskonalano w latach 1955–1957 w Biurze Studiów i Konstrukcji Warszawskich Zakładów Telewizyjnych. Prototyp powstał w lipcu 1955 roku, a produkcję seryjną rozpoczęto w listopadzie. Grupą konstruktorów kierował inżynier Lech Kwiatuszyński; w zespole pracowali także R. Nowicki, K. Mlicki i A. Malinowski.

Muzeum Inżynierii i Techniki określa podstawowy model Belweder OT 1471 jako pierwszy polski telewizor produkowany według polskiej dokumentacji i z krajowych części. Pierwsza wersja miała kineskop o przekątnej 14 cali. W 1958 roku powstała odmiana Belweder II OT 1782, w której zastosowano kineskop siedemnastocalowy. To konkretna, dobrze uchwytna różnica między wersjami; dostępne muzealne opisy nie podają natomiast kompletnej listy zmian podzespołów ani odrębnych wielkości produkcji dla OT 1782.

Dwanaście pozycji pokrętła

Belweder zaprojektowano jako więcej niż prosty ekran do odbioru jednego, ustawionego w fabryce programu. Odbiornik miał dwunastopozycyjny przełącznik bębnowy. Osiem pozycji przeznaczono dla kanałów telewizyjnych, a pozostałe cztery obsługiwały podzakresy UKF. Według opisu muzealnego pozwalało to odbierać również radiofoniczne pasmo FM od 87 do 100 MHz.

Rodzina Belwederów miała też przewodowe zdalne sterowanie. W praktyce pilot nie działał jak współczesny nadajnik na podczerwień: łączył się z odbiornikiem przewodem. Dokumentacja muzealna opisuje tę funkcję dla Belwedera jako konstrukcji, nie rozstrzyga jednak, czy każdy szczegół sterowania był identyczny w odmianie OT 1782. Warto więc widzieć w niej możliwości rodziny, a nie bezwarunkowo przypisywać je każdemu egzemplarzowi Belwedera II.

Skok do większego kineskopu miał znaczenie również dla obudowy. Siedemnastocalowa bańka wymagała więcej miejsca niż czternastocalowa, a kineskopy lampowe były głębokie. Telewizor nie był płaskim panelem na ścianie: jego skrzynia musiała pomieścić szkło kineskopu, układ lampowy, zasilanie i elementy sterujące. Zachowany przez MIT egzemplarz bazowego Belwedera ma 415 mm wysokości, 500 mm szerokości i 505 mm głębokości. Te wymiary dotyczą właśnie opisanego przez muzeum egzemplarza, a nie potwierdzonej specyfikacji OT 1782.

Konstrukcja, od której rozwijały się kolejne modele

Belweder stał się punktem odniesienia dla następnych polskich odbiorników. Muzealny opis wymienia wśród konstrukcji rozwijanych na jego bazie Turkusa, Szmaragda i Neptuna. To dobry przykład, jak w młodej branży nie projektowano każdego telewizora od początku: sprawdzone rozwiązania mechaniczne i elektryczne stawały się podstawą kolejnych konstrukcji, które różniły się obudową, kineskopem i wyposażeniem.

Zapotrzebowanie na telewizory było na tyle duże, że od 1958 roku model Belweder OT 1481 produkowano również poza Warszawą — w Gdańskich Zakładach Radiowych Gezar. Nie należy mylić tego oznaczenia z OT 1782: były to osobne odmiany rodziny. Produkcję Belwederów zakończono w 1959 roku, ale źródło nie podaje osobnego terminu zakończenia produkcji samego Belwedera II.

Na fotografii towarzyszącej tekstowi widać muzealny Belweder z charakterystyczną drewnianą obudową, prostokątną ramą wokół ekranu i dwoma pokrętłami na dole. Karta muzealna datuje ten egzemplarz na 1959 rok, ale nie przypisuje go do wersji OT 1782. Dlatego służy tu jako ilustracja rodziny, nie jako dowód wyglądu konkretnej odmiany.

Dane ogólne

Dane techniczne