RFT Color 20 — pierwszy kolor z fabryki w Staßfurcie

Kolorowy telewizor nie działał w próżni. Potrzebował nadajnika, właściwego systemu obrazu i anteny, która sięgnie nowego pasma. Gdy RFT Color 20 trafił do produkcji, zmiany dotyczyły zatem nie tylko odbiornika, lecz całego sposobu nadawania telewizji w NRD.

Decyzja o kolorze

W marcu 1969 roku NRD ogłosiła wybór systemu SECAM 3b i współpracę z Francją w dziedzinie telewizji kolorowej. Decyzję przedstawiono na Targach Wiosennych w Lipsku. Był to wybór standardu dla całego systemu nadawania, więc odbiornik musiał być od początku przygotowany do pracy z nowym sygnałem.

RFT Verein Staßfurt podaje, że projekt Color 20 opracowywano w Zentrallabor für Rundfunk- und Fernsehempfangstechnik w Dreźnie. Zakład w Staßfurcie przejął dokumentację K6, a kronika fabryki wyznacza początek produkcji na 1 sierpnia 1969 roku. Dwa miesiące później, 3 października, w NRD ruszyła telewizja kolorowa i drugi program nadawany w UHF.

Color 20 był pierwszym kolorowym telewizorem produkowanym w NRD. Nazwa nawiązywała do dwudziestej rocznicy powstania państwa, przypadającej kilka dni po uruchomieniu kolorowej emisji. Ten kalendarzowy zbieg dobrze pokazuje, jak ściśle rozwój odbiornika związano z wprowadzeniem nowej usługi telewizyjnej.

Kolor w tranzystorowym odbiorniku

Archiwalna reklama z sierpnia 1969 roku przedstawia Color 20 jako nowoczesny odbiornik do oglądania drugiego programu. Opis Bundesarchiv wymienia kineskop maskowy o przekątnej 59 centymetrów i konstrukcję tranzystorową. To ważna cecha tego telewizora, choć sformułowanie „w pełni tranzystorowy” wymaga doprecyzowania.

Kineskop pozostawał lampą elektronową, jak w każdym telewizorze CRT. Co więcej, część wczesnych egzemplarzy Color 20 wykorzystywała trzy lampy EY51 do prostowania wysokiego napięcia. W innych rozwiązaniach stosowano kaskadę selenową. Można więc mówić o tranzystorowym chassis i znacznym odejściu od lamp w pozostałych obwodach, ale nie o odbiorniku pozbawionym lamp elektronowych w każdym wariancie.

Przypisywane niekiedy Color 20 pierwszeństwo w Europie też potrzebuje zastrzeżenia. Brytyjskie chassis HMV BRC2000 pojawiło się wcześniej i również wykorzystywało tranzystory. Color 20 miał inne, węższe historyczne pierwszeństwo: był wczesnym kolorowym telewizorem w systemie SECAM i pierwszym takim odbiornikiem produkowanym w NRD.

Telewizor potrzebował anteny UHF

Program, który miał przynieść kolor, nadawano na drugim kanale i w paśmie UHF. Odbiornik wymagał więc odpowiedniej anteny i dostatecznie silnego sygnału. Doniesienie w niemieckim magazynie branżowym z 1970 roku mówiło, że telewizory RFT Color 20 i Color 20/1 były wtedy niedostępne na targach. Dostawy miały trafiać do miejsc, w których poczta sprawdziła poziom sygnału, a odbiór wymagał anteny UHF umieszczonej wysoko.

W tej informacji jest coś bardzo konkretnego: kupno kosztownego kolorowego odbiornika nie gwarantowało możliwości oglądania programu. Trzeba było mieszkać w zasięgu nadajnika i mieć właściwą antenę. Telewizor był jednym elementem nowej infrastruktury, obok nadajnika, częstotliwości i instalacji odbiorczej.

Obraz, którego reklama nie pokazuje

Archiwalne zdjęcie w artykule jest czarno-białe, mimo że promuje kolorowy telewizor. Oryginalny opis wyjaśnia jego rolę: przedstawia RFT Color 20 jako odbiornik przeznaczony do drugiego programu, który zawierał kolorowe audycje. Sama fotografia nie pokazuje barw, ale dokumentuje sposób prezentacji nowego sprzętu w 1969 roku.

Wizualnie Color 20 to duży, stacjonarny telewizor z ekranem otoczonym symetryczną ramą. Według opisu kolekcjonerskiego głośnik krył się po lewej stronie za osłoną, a przyciski i regulatory znalazły się po prawej. Uwagę zwracał przycisk wyłączający kolor. Był przydatny przy słabym sygnale barwnym albo podczas programu czarno-białego.

Jedno ze źródeł podaje pobór mocy około 180 W, a wymiary urządzenia w przybliżeniu 78 × 52 × 60 cm. Był to więc mebel przeznaczony do ustawienia w pokoju, nie urządzenie łatwe do przenoszenia. Mimo sporych gabarytów tranzystorowa konstrukcja zużywała mniej energii i wydzielała mniej ciepła niż wiele ówczesnych telewizorów kolorowych opartych na lampach.

Cena i granice historii

W numerze Funk-Schau z 1970 roku podano cenę 3750 marek NRD dla Color 20 oraz wersji Color 20/1. W tym samym tekście urządzenia opisano jako niedostępne w sprzedaży targowej. Nie mamy jednak wiarygodnej liczby wyprodukowanych telewizorów ani pełnych danych o tym, jak zmieniała się cena w całym okresie sprzedaży.

Karty kolekcjonerskie umieszczają podstawowy Color 20 w latach 1969–1973, a kronika fabryki notuje późniejsze generacje odbiorników kolorowych, w tym Color 21. Bez źródła zakładowego nie należy jednak traktować 1973 roku jako bezspornie potwierdzonej daty zakończenia produkcji Color 20. Wiadomo za to, kiedy zaczął swoją rolę: na początku sierpnia 1969 roku, tuż przed uruchomieniem telewizji kolorowej.

Dane ogólne

Dane techniczne

Parametry zestawiono dla podstawowego Color 20. Wariant Color 20/1, z innym kineskopem, nie jest tu opisywany.