Sony TV8-301: telewizor, który wyszedł z salonu

Telewizor przez lata był meblem salonowym. Sony chciało zmienić tę regułę. TV8-301 otrzymał ośmiocalowy ekran, niewielką obudowę i kilka sposobów zasilania, dzięki którym nie musiał być na stałe przywiązany do ściennego gniazdka. W 1960 roku była to nie tylko miniaturyzacja starego produktu, ale próba wymyślenia nowego sposobu korzystania z telewizji.

Pomysł, któremu nie wróżono powodzenia

Masaru Ibuka, współzałożyciel Sony, opowiadał o marzeniu z początku 1959 roku: chciał stworzyć telewizor tranzystorowy. Pomysł brzmiał ambitnie, bo telewizor stawia tranzystorom znacznie trudniejsze wymagania niż radio. Układy pracują przy większych napięciach i prądach, a tuner musi poprawnie odbierać wiele kanałów.

Historia Sony wspomina, że przedstawiciele amerykańskich producentów pytani o rynek małych odbiorników nie wierzyli, że takie urządzenia się sprzedadzą. Ibuka miał z tego wyciągnąć odwrotny wniosek: czasem nowy produkt nie odpowiada na już istniejący popyt, tylko tworzy nowy zwyczaj i rynek.

Telewizor zbudowany z nowych tranzystorów

Prace nad TV8-301 ruszyły przed publiczną zapowiedzią. Sony potrzebowało elementów półprzewodnikowych zdolnych pracować w obwodach radiowych i wysokoczęstotliwościowych. Własny dział półprzewodników opracował nowe tranzystory germanowe do tunera. Według firmowej historii konstruktorzy zwiększyli zakres tunera z czterech do dwunastu odbieranych kanałów.

Sony ogłosiło pierwszy telewizor pod koniec 1959 roku, a ośmiocalowy TV8-301 trafił do sprzedaży w maju 1960. Firma reklamowała go jako pierwszy przenośny telewizor tranzystorowy oglądany bezpośrednio, a nie przez układ projekcyjny. To ważne doprecyzowanie: w historii pojawiały się wcześniej telewizory tranzystorowe, ale część z nich powiększała obraz projekcyjnie.

Trzy drogi do zasilania

Sony podkreślało możliwość pracy z akumulatora ładowalnego, sieci AC albo źródła DC. Wersja przenośna mogła więc funkcjonować z dala od gniazdka, ale pozostawała urządzeniem ważącym około sześciu kilogramów w odmianie 8-301W. „Przenośny” nie oznaczał kieszonkowy. Oznaczał raczej, że jedną osobę stać było na przeniesienie odbiornika i ustawienie go w innym pomieszczeniu czy miejscu.

Regionalne wersje różniły się zasilaniem sieciowym. Warianty eksportowe powstawały dla innych standardów napięcia. Dlatego w danych dla całej serii nie podajemy jednej uniwersalnej wartości napięcia AC.

Tranzystorowy, ale z lampami

Opis „telewizor tranzystorowy” jest prawdziwy, ale może sugerować, że w środku nie było już żadnych lamp. W odmianie 8-301W dwa niewielkie prostowniki lampowe nadal pracowały w układzie wysokiego napięcia kineskopu. Zasadnicza część odbiornika używała jednak tranzystorów, dzięki którym urządzenie mogło być mniejsze i lepiej znosić transport niż klasyczne telewizory lampowe.

Źródła podają 23 tranzystory. Sony i Society of Historical Metrology and Technology wymieniają 19 diod, natomiast muzeum University of Electro-Communications podaje 18 dla 8-301W. Zachowujemy tę drobną rozbieżność zamiast arbitralnie wybierać jedną liczbę.

Osobisty ekran

TV8-301 nie był jeszcze tak mały, by każdy mógł oglądać go gdziekolwiek i bez przygotowania. Był jednak wystarczająco zwarty, by odejść od wyobrażenia, że telewizor musi stać w centralnym miejscu pokoju. Sony nazywało tę zmianę personal television: ekran, który można ustawić bliżej widza i zasilać na kilka sposobów.

Firma szybko podjęła próbę dalszego zmniejszenia odbiornika. Następca TV5-303 otrzymał ekran pięciocalowy, był lżejszy i stał się większym sukcesem sprzedażowym. TV8-301 pozostaje więc pierwszym krokiem w tej historii — urządzeniem, które pokazało, że nowy format jest możliwy, nawet zanim stał się produktem masowym.

Dane ogólne

Dane techniczne