Szmaragd 901: dziesięć kanałów, choć w eterze był jeden

Na skali Szmaragda 901 można było wybierać spośród wielu pozycji, ale nie oznaczało to, że w polskim eterze czekało już dziesięć programów. Odbiornik przystosowano do odbioru dziesięciu kanałów, podczas gdy w Polsce do 1970 roku działał tylko jeden kanał telewizyjny. Możliwość techniczna wyprzedzała więc ofertę, z której mogli korzystać widzowie.

Ulepszony krewny pierwszego Szmaragda

Warszawskie Zakłady Telewizyjne rozwijały rodzinę Szmaragdów w kilku wersjach. Pierwszy Szmaragd pojawił się w 1959 roku, a dwa lata później opracowano model 901. Produkcję Szmaragda 901 zakończono w 1964 roku. Niedługo po nim powstał Szmaragd 902 OT 1711, w którym zastosowano układ oparty na płytkach drukowanych.

Oznaczenie wersji ma znaczenie: Szmaragd 901 to OT 1791, a późniejszy Szmaragd 902 nosił numer OT 1711. Muzealny opis wskazuje, że w modelu 901 wprowadzono wiele zmian i poprawek względem pierwowzoru, w tym w częściach konstrukcyjnych i użytych podzespołach. Zachowany egzemplarz w zbiorach Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie jest datowany na 1962 rok.

Ekran, który nie potrzebował tak głębokiej skrzyni

W odbiorniku zastosowano siedemnastocalowy kineskop z kątem odchylania 90 stopni. To ważna cecha konstrukcyjna, bo kąt odchylania wpływał na głębokość samej lampy obrazowej. Zastosowanie takiego kineskopu pozwoliło zrobić obudowę płytszą niż we wcześniejszym modelu. Odbiornik nadal był dużym meblem, ale jego proporcje nie wynikały wyłącznie z dekoracyjnego projektu: wewnątrz musiała zmieścić się długa szklana bańka wraz z układem odchylania i pozostałą elektroniką.

Obudowę wykonano z płyty paździerzowej i elementów drewnianych, a przed ekranem umieszczono szeroką jasną ramę. Na froncie znalazły się pokrętła oraz centralny panel z przyciskami. Egzemplarz muzealny ma 470 mm wysokości, 545 mm szerokości i 465 mm głębokości. Są to wymiary konkretnego obiektu opisanego w karcie MIT.

Przełącznik szerszy niż ówczesna oferta

Muzeum podaje, że Szmaragd 901 mógł odbierać dziesięć kanałów telewizyjnych, a jego przełącznik miał dwanaście pozycji. Tę różnicę warto zachować: liczba pozycji mechanicznego przełącznika nie musi być równa liczbie kanałów, które urządzenie rzeczywiście odbierało. Karta nie podaje przeznaczenia każdej z pozostałych pozycji, więc nie przypisujemy im tu konkretnej funkcji.

Technicznie był to siedemnastolampowy, zasilany z sieci prądu zmiennego odbiornik superheterodynowy z wbudowanym głośnikiem magnetoelektrycznym. Kontrast i jaskrawość można było regulować z pomocą przewodowego pilota. To udogodnienie zmieniało sposób obsługi: nie trzeba było za każdym razem podchodzić do telewizora, by poprawić te dwa parametry obrazu.

Telewizja oglądana wspólnie

Wczesne lata sześćdziesiąte były okresem szybkiego wzrostu liczby gospodarstw mających dostęp do telewizji. MIT podaje, że liczba osób opłacających abonament wzrosła z około 426 tysięcy na początku 1960 roku do niemal 1,7 miliona w 1964 roku. Widzów było więcej niż samych abonentów, bo przy ekranie zbierali się domownicy, sąsiedzi i dalsza rodzina.

To tło pomaga zrozumieć, dlaczego odbiornik projektowano z możliwością wyboru wielu kanałów, choć oferta programowa była jeszcze skromna. Szmaragd 901 należał do sprzętu, który przynosił telewizję do mieszkania i miał służyć przez lata. Jego rozwiązania łączyły kilka pokoleń konstrukcji WZT: tak jak Turkus i Jantar, rozwijał część rozwiązań wywodzących się z Belwedera. Różne nazwy i obudowy nie oznaczały za każdym razem zupełnie nowej elektroniki.

Dane ogólne

Dane techniczne