Amator Stereo DSS-101 — radio, o które zapytano słuchaczy

Dwa głośniki w osobnych skrzynkach zmieniały miejsce radia w mieszkaniu. Odbiornik mógł stać na półce, a kolumny po obu stronach pokoju lub mebla. W Amatorze Stereo DSS-101 ten podział był częścią pomysłu: urządzenie miało udostępnić stereofonię szerszemu gronu słuchaczy, bez rozbudowanego zestawu oddzielnego tunera i wzmacniacza.

Nazwa brzmiała przyjaźnie. Nie obiecywała profesjonalnego studia, raczej zapraszała do słuchania. Za tym prostym słowem kryła się jednak nietypowa droga od życzeń przyszłych klientów do gotowego sprzętu.

Radio zapytane o zdanie

W 1974 roku przeprowadzono akcję „Radio dla każdego”, organizowaną między innymi przez Polskie Radio i „Trybunę Ludu”. Według muzealnej historii Amatora pytano, jakiego odbiornika chcą użytkownicy. Odpowiedzi kierowały projekt ku urządzeniu stołowemu, niedrogiemu i stereofonicznemu, współpracującemu także z innymi źródłami dźwięku.

Prace rozdzielono między kilka instytucji. Część elektryczną przygotowywał zespół Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji pod kierunkiem Janusza Czerniewskiego. Za wzornictwo odpowiadał Unitech, a konstrukcją mechaniczną zajmował się Mieczysław Białek z Diory. Dzierżoniowska fabryka miała przełożyć tę wspólną pracę na produkt.

W tym przypadku historia zaczyna się więc od pytania o codzienność słuchacza. Jak ustawić głośniki? Czy podłączyć gramofon? Ile przełączników naprawdę potrzeba? To pytania równie ważne jak wybór elementów elektronicznych, bo dotyczą urządzenia obsługiwanego każdego dnia.

Premiera ma więcej niż jedną datę

Kalendarium Muzeum Miejskiego Dzierżoniowa odnotowuje prezentację pierwszego Amatora na targach w 1974 roku. Karta krakowskiego muzeum i katalog Oldradio wskazują jesienne targi w 1975. Źródła zgodnie prowadzą do roku 1976 jako początku wejścia Amatora do sklepów.

Ta rozbieżność nie przeszkadza opowiedzieć o konstrukcji, ale nie warto jej ukrywać pod jedną pewną datą. Pokaz projektu, prezentacja dopracowanego odbiornika i rozpoczęcie sprzedaży są różnymi wydarzeniami. Zachowane opracowania nie pozwalają tu odtworzyć każdego etapu z równą dokładnością.

Równie ostrożnie trzeba czytać liczby. Dzierżoniowskie kalendarium podaje około 798 tysięcy Amatorów w ciągu dziesięciu lat. To duża skala całej rodziny, która rozwijała się w kolejnych wersjach. Pierwszy DSS-101 nie otrzymuje przez to automatycznie całego tego nakładu.

Cztery suwaki po lewej

Front jest uporządkowany w sposób łatwy do zapamiętania. Po lewej cztery pionowe suwaki, pośrodku długa skala, pod nią przyciski. Po prawej duże koło strojenia. Drewno obudowy łączy się z czarnym tworzywem i przezroczystą osłoną skali.

Suwak ma tę praktyczną zaletę, że pokazuje ustawienie nawet z pewnej odległości. Balans pozwala skorygować proporcję lewego i prawego kanału, a regulacja barwy dostosowuje brzmienie do nagrania i warunków odsłuchu. Nie zastępuje dobrego ustawienia kolumn, ale daje użytkownikowi prosty sposób wpływania na efekt.

Dwa kanały były istotą zestawu. Sama obecność dwóch głośników nie wystarcza do stereofonicznej audycji; znaczenie ma również sposób nadawania i odbioru. Przy zwykłym sygnale monofonicznym para kolumn nadal odtwarza wspólną treść. Sygnalizacja stereo pomagała rozpoznać, kiedy odbiornik korzystał z możliwości stereofonicznego przekazu.

Standard też miał swoje miejsce

Oldradio podaje dla DSS-101 moc 2 × 4 W. Nie należy jej podmieniać na większe wartości znane z późniejszych Amatorów. Ten pierwszy model należał do klasy standard i miał inne zadanie niż droższe konstrukcje hi-fi: połączyć radio i wzmacniacz z prostą obsługą.

Amator nie był też początkiem wszelkiej stereofonii produkowanej w Polsce. Kalendarium Diory opisuje wcześniejszą Meluzynę. Znaczenie DSS-101 polega na sposobie przybliżenia stereo szerszemu odbiorcy. To historia fabryki, która obok ambitniejszych zestawów przygotowała urządzenie odpowiadające na skromniejsze, lecz powszechne potrzeby.

Galeria: skala, suwaki i obudowa

Przy oglądaniu zachowanego Amatora łatwo skupić się na podświetlonej skali. Warto jednak spojrzeć także na przestrzeń wokół odbiornika. Jego pomysł zaczynał działać dopiero po rozstawieniu kolumn — kiedy radio przestawało być jedną skrzynką, a stawało się małym domowym zestawem.

Dane ogólne

Producent: Zakłady Radiowe Diora, Dzierżoniów. Początek sprzedaży / produkcji: 1976 rok. Datę prezentacji źródła podają różnie: kalendarium muzeum w Dzierżoniowie wskazuje 1974, karta MIT i Oldradio — jesień 1975.

Koniec produkcji pierwszego DSS-101 i jego łączny nakład: niepotwierdzone oddzielnie od kolejnych Amatorów. Około 798 tys. sztuk z dziesięcioletniego okresu to wynik rodziny; nie liczba samego DSS-101.

Dane techniczne

Parametry potwierdzone w karcie DSS-101 i danych muzealnego egzemplarza; nie są danymi mocniejszych, późniejszych Amatorów.