Sprzęty. Ludzie. Historie z tamtych lat.
HISTORIA URZĄDZENIA
Elizabeth wyrastała ze współpracy Diory z Sanyo, a jej kolejne wersje zmieniały więcej niż wygląd przedniej ścianki. Historia DSH-102 prowadzi od aluminiowego panelu i gramofonu do rozwiązań wykorzystanych później w Cezarze Quadro.
Elizabeth miała przyciągać wzrok, zanim jeszcze zabrzmiała muzyka. Aluminiowy front, długa skala i rząd regulatorów wyglądały jak zapowiedź poważniejszego słuchania. Za tym wyglądem kryła się współpraca polskiej Diory z japońskim Sanyo, a później kolejne zmiany konstrukcji. DSH-102 jest jednym z jej ważnych etapów.
Muzeum Miejskie Dzierżoniowa datuje przyjazd pierwszej delegacji Sanyo na koniec października 1971 roku. Ze strony Diory współpracę prowadzili inżynierowie Stanisław Sara, Eugeniusz Makowski i Tadeusz Wyrębski. Powstawała konstrukcja, z której miały wyrosnąć różne wersje Elizabeth.
Nie wszystko sprowadzało się do schematu elektrycznego. Muzeum wskazuje trudności z technologią paneli aluminiowych przed uruchomieniem seryjnej Elizabeth Stereo w 1973 roku. To drobny, ale wymowny szczegół: wygląd sprzętu wymagał opanowania własnego procesu produkcyjnego. Efekt końcowy był czymś, czego użytkownik dotykał przy każdym włączeniu.
Pełne oznaczenie jest istotne. DSH-102 nie należy utożsamiać ze wszystkimi odbiornikami o imieniu Elizabeth. Jego schemat pokazuje dwa hybrydowe wzmacniacze GML-026. Wcześniejsza odmiana korzystała z STK-015, a wraz z zamianą końcówek zmienił się także układ zasilania.
Dla praktyka serwisowego to różnica ważniejsza niż podobieństwo przedniej ścianki. Otwarta instrukcja Elizabeth Hi-Fi może opisywać obsadę STK-015, mimo że szukamy dokumentacji radia z GML-026. Dlatego trzeba przeczytać symbole na schemacie. Nazwa na okładce sama nie wystarcza, żeby przenieść wszystkie liczby do tabeli kolejnej wersji.
DSH-102 był amplitunerem: odbierał radio i wzmacniał dźwięk dla zewnętrznych kolumn. Wbudowane wejście gramofonowe pozwalało wybrać rodzaj wkładki. Przetwornik magnetyczny potrzebuje innego przygotowania sygnału niż ceramiczny, więc przełącznik z tyłu obudowy miał konkretne zadanie.
Z przodu pozostała przyjemność ręcznej obsługi: strojenie dużym pokrętłem, oddzielna regulacja tonów niskich i wysokich, ustawienie głośności oraz równowagi kanałów. Wskaźnik dostrojenia i sygnalizacja stereo pomagały ocenić odbiór. Taki zestaw daje dość narzędzi, by słuchanie nie kończyło się na samym wciśnięciu wyłącznika.
Rozwiązania Elizabeth miały dalszy ciąg. Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie potwierdza, że konstrukcja Cezara Quadro DKS-201 opierała się na rozwiązaniach DSH-101 i DSH-102. Za Cezara odpowiadał inżynier Stefan Herc, a urządzenie powstało w połowie lat siedemdziesiątych jako rozwinięcie idei domowego odtwarzania przestrzennego.
Poniższa galeria przedstawia właśnie Cezara, odrębny odbiornik, a nie Elizabeth. Pozwala zobaczyć dalszy kierunek rozwoju Diory: aluminium, rozbudowaną obsługę i dodatkowe funkcje. Czterech kanałów Cezara nie przypisujemy stereofonicznemu DSH-102.
Muzealna liczba 124 tysięcy odbiorników obejmuje wszystkie wersje Elizabeth w ciągu siedmiu lat. Także podany przez muzeum rok zakończenia produkcji, 1980, jest informacją o rodzinie. Bez rozdzielenia odmian łatwo zbudować imponującą, lecz nieścisłą historię samego DSH-102.
Warto pozostawić mu jego własne cechy: dwa kanały, GML-026, współpracę z gramofonem i szeroką skalę dawnych zakresów. Elizabeth była ważnym krokiem Diory ku domowemu hi-fi, ale dopiero pełny symbol pozwala powiedzieć, którą Elizabeth mamy przed sobą.
Elizabeth Hi-Fi DSH-102 produkowały Zakłady Radiowe Diora w Dzierżoniowie. Karta modelu wskazuje 1976 rok i prezentację jesienią 1975. Nie potwierdzono oddzielnie końca produkcji ani liczby DSH-102. Muzealne 124 tysiące sztuk i rok 1980 dotyczą wszystkich wersji Elizabeth.
Obsadę i zakresy odczytano ze schematu DSH-102. Gabaryty według karty kolekcjonerskiej Oldradio.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Rodzaj | Stacjonarny amplituner stereofoniczny |
| Fale długie | 150–285 kHz |
| Fale średnie | 525–1605 kHz |
| Fale krótkie K1 / K2 | 5,95–9,775 MHz / 11,7–15,45 MHz |
| UKF fabryczny | 65,5–73 MHz |
| Częstotliwość pośrednia AM / FM | 465 kHz / 10,7 MHz |
| Końcówki mocy | 2 × GML-026 |
| Dekoder stereo | UL1601 |
| Kolumny | Zewnętrzne, wyjścia dla 4 Ω |
| Gramofon | Wybór wkładki magnetycznej lub ceramicznej |
| Zasilanie fabryczne | 220 V, 50 Hz |
| Wymiary według Oldradio | 487 × 145 × 240 mm |
| Moc, masa, pobór mocy | Nie rozstrzygnięto tabelą dokładnej wersji |
Schemat Elizabeth Hi-Fi DSH-102, Muzeum Miejskie Dzierżoniowa — Elizabeth Stereo, Oldradio — DSH-102, Muzeum Inżynierii i Techniki — Cezar Quadro.
JESZCZE JEDNA HISTORIA
Pionier U2 miał prostą konstrukcję, lecz jego szklana skala mieści dziś więcej historii, niż sugerują dwie gałki na froncie. Przyglądamy się powojennemu radiu z Dzierżoniowa, zmianom jego odmian i liczbom, które łatwo pomylić z produkcją całej rodziny.
CZYTAJ HISTORIĘ →
Zanim Amator trafił do sklepów, zapytano przyszłych użytkowników, jakiego radia potrzebują. DSS-101 połączył prostą obsługę z dwiema osobnymi kolumnami, otwierając miejsce dla stereofonii w zwykłym mieszkaniu.
CZYTAJ HISTORIĘ →
Szarotka miała zabierać audycje poza dom, ale już przy jej powstawaniu ważnym problemem okazało się zaopatrzenie w baterie. Historia pierwszej wersji prowadzi od stołu konstruktorów do radia z uchwytem i podstawką, które znamy z muzealnych zbiorów.
CZYTAJ HISTORIĘ →