Spīdola PMP-60 — siedem zakresów na baterie

Przenośne radio musiało łączyć dwie rzeczy, które nie zawsze idą w parze: niewielką obudowę i dobry odbiór. Spīdola z Rygi miała jeszcze jedno zadanie — zmieścić w walizkowym korpusie zakresy fal krótkich, które pozwalały słuchać audycji nadawanych daleko od domu. Jej historia zaczyna się kilka lat przed pojawieniem się pierwszej partii w fabryce VEF.

Zespół z Rygi

Prace nad Spīdolą rozpoczęto w 1958 roku. Nad przenośnym odbiornikiem tranzystorowym pracowało siedmiu inżynierów: A. Bračs, V. Lukaševics, O. Ola, L. Ratiners, J. Īzaks, M. Mihelsons i J. Cērps. Autorem wzornictwa był Ādolfs Irbīte. Projekt konstrukcyjny i wygląd urządzenia miały więc osobnych autorów.

Rok później inżynierowie trafili do nowo utworzonego Radia Specjalnego Biura Konstrukcyjnego, które przygotowywało odbiorniki dla VEF i ryskiej fabryki imienia A. Popowa. Był to sposób na skupienie specjalistów pracujących nad nową generacją tranzystorowych radioodbiorników.

W 1960 roku powstały pierwsze egzemplarze Spīdoli. Do rozpoczęcia produkcji seryjnej minęły jednak kolejne dwa lata. We wrześniu 1962 roku z linii VEF zdjęto pierwszą partię 1010 odbiorników. Ta liczba opisuje pierwszy etap produkcji, nie całkowity nakład PMP-60.

Płytka i lutowanie falą

W projekcie ważne było nie tylko zmniejszenie radia. Łotewskie Archiwum Państwowe opisuje płytkę drukowaną i proces lutowania falą, który zespół opracował na zasadzie pompy indukcyjnej. Rozwiązanie uzyskało świadectwo wynalazcze. Instrukcja Spīdoli z 1962 roku objaśnia, że montaż płytki wykonano przez trawienie folii miedzianej na laminacie getinaksowym.

Oznaczało to, że nowa technika nie kończyła się na schemacie. Trzeba ją było przełożyć na powtarzalny montaż w zakładzie. W 1965 roku grupie pracowników VEF przyznano Nagrodę Państwową za opracowanie Spīdoli i wdrożenie odbiornika do produkcji.

Siedem zakresów do wyboru

Instrukcja producenta dzieli odbiór na siedem zakresów: długie, średnie i pięć krótkofalowych. Na długich i średnich falach pracowała wewnętrzna antena ferrytowa. Dla krótkich fal należało wysunąć teleskopową antenę składającą się z ośmiu sekcji. Zamiast przestrajać jeden szeroki zakres, użytkownik wybierał podzakres pokrętłem bębnowego przełącznika.

Przy antenie ferrytowej można było obracać całym odbiornikiem, by znaleźć korzystniejszy kierunek i głośniejszy sygnał. Instrukcja zaznacza, że przy antenie teleskopowej taki obrót nie był potrzebny. To drobna wskazówka obsługi, ale dobrze pokazuje, że radio miało działać zarówno w mieszkaniu, jak i poza nim.

Wewnętrzny głośnik nie był jedyną możliwością słuchania. Do Spīdoli można było podłączyć zewnętrzną kolumnę lub słuchawki. Z tyłu znalazło się też gniazdo piezoelektrycznego przetwornika gramofonowego. Radio potrafiło zatem służyć jako wzmacniacz i głośnik dla zewnętrznego gramofonu — bez osobnej wieży i dodatkowego zestawu audio.

Radio na wyjście

Instrukcja podaje dwa sposoby zasilania: sześć ogniw Saturn albo dwie baterie do latarki typu KBS-0.5. Przy codziennym, trzygodzinnym słuchaniu producent szacował pracę na ponad 200 godzin z ogniwami Saturn i około 40 godzin z bateriami latarkowymi. Zastrzegał przy tym, że większa głośność szybciej zużywa źródło zasilania.

Sam odbiornik ważył 2,2 kg bez baterii, a jego wymiary wynosiły 275 × 197 × 90 mm. W praktyce oznaczało to radio, które można było zabrać ze sobą, ale którego nie trzeba było trzymać w dłoni podczas słuchania. W domu mogło pracować z wbudowanym głośnikiem; w terenie oferowało teleskopową antenę dla krótkich fal.

Fotografia przedstawia Spīdolę-10, czyli późniejszy model, a nie PMP-60. Pokazuje rozwój rodziny rozpoczętej przez odbiornik przygotowywany od 1958 roku. Kolejne oznaczenia VEF, w tym 206, korzystały z dorobku pierwszej generacji, lecz ich parametrów nie należy automatycznie przypisywać pierwszej Spīdoli.

PMP-60 opowiada dziś o dwóch zmianach zachodzących równocześnie: radiu stającym się przenośnym i fabryce, która uczyła się produkować tranzystorową elektronikę nową metodą. Odbiornik mieścił siedem zakresów, ale jego wdrożenie wymagało pracy znacznie większej grupy niż tylko użytkownik kręcący pokrętłem strojenia.

Dane ogólne

Dane techniczne

Parametry według instrukcji VEF z 1962 r. dla odbiornika Spīdola; nie dotyczą późniejszej Spīdola-10 ani VEF-206.